ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΝΑΟΔΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΟΨΙΜΟ 19ο ΑΙΩΝΑ

Ο ναός του Αγίου Νικολάου στην Τύλισο Ηρακλείου

Η ναοδομία ως εκδήλωση ταυτότητας και ανάπτυξη τομέα οικονομικών δραστηριοτήτων: πριν 100 -150 χρόνια κτίστηκε ένας μεγάλος αριθμός ναών στην Κρήτη, ένα τιτάνιο πραγματικά έργο. Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών, 18 Απριλίου, σκεφτείτε τον ναό της γειτονιάς ή του χωριού σας, πολύ πιθανώς κτίστηκε τότε με τον ηρωισμό και τους κόπους της τοπικής κοινωνίας πέντε - έξι γενιές πριν. Για πρώτη ουσιαστικά φορά, όψεις αυτής της ναοδομίας διερευνήθηκαν διεπιστημονικά και τα πρώτα αποτελέσματα αναφορικά παρουσιάζονται στην πρόσφατη έκδοση:
Πρακτικά του E΄ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ που έλαβε χώρα στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών, στις 15-16 Δεκεμβρίου 2017, όπου η ομάδα μας συμμετείχε με την ανακοίνωση:
Ευάγγελος Χαριτόπουλος, Μανόλης Δρακάκης, Ευαγγελία Εληώτη, "ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΝΑΟΔΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΟΨΙΜΟ 19o ΑΙΩΝΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΗΓΕΣ".

Συμμετοχή στο συνέδριο «Η ελληνική εμπορική ναυτιλία στα χρόνια του Ελευθερίου Βενιζέλου»

• Πώς γινόταν το εμπόριο αγαθών στο λιμάνι του Ηρακλείου έναν αιώνα πριν;

• Ποιοί παράγοντες καθόρισαν την ανάπτυξη του νέου λιμανιού στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, περίοδος που χαρακτηρίζεται από την ανυπέρβλητο μορφή του Ελευθερίου Βενιζέλου ;

• Τι μπορούμε να διδαχτούμε από τον κατασκευαστικό άθλο της δεκαετίας του 1920, που άλλαξε μια για πάντα το παραλιακό μέτωπο του Ηρακλείου; 

• ... Και what if, ένα ερωτημα που απευθύνεται προς όλους μας: ποια άραγε θα ηταν η εικόνα της παραλιακής πλευράς της πόλης, εάν δεν είχε κατασκευαστεί ο μεγάλος κυματοθραύστης και τα υπόλοιπα έργα;

Το αρχικό τμήμα του προσήνεμου μώλου, του κυματοθραύστη, του Ηρακλείου που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920 και η προτομή του Ν. Κιτσίκη

===============

Ερωτήματα όπως τα παραπάνω απασχολούν τη διεπιστημονική έρευνά μας, αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν το περασμένο Σάββατο 01.02.2020 στο πλαίσιο του συνεδρίου "Η ελληνική εμπορική ναυτιλία στα χρόνια του Ελευθερίου Βενιζέλου" που έλαβε χώρα στον φιλόξενο χώρο του Ιδρύματος Λασκαρίδη στον Πειραιά.

Συγκεκριμένα οι ανακοινώσεις είχαν τίτλο:

Μέσα σταθερής τροχιάς στην Κρήτη: Δίκτυα βιομηχανικών σιδηροδρόμων κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα

Είχε η Κρήτη σιδηροδρομικά δίκτυα;

Η απάντηση είναι ναι. Μικροδίκτυα που αναπτύχθηκαν κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα για την εξυπηρέτηση βιομηχανικών, εξορυκτικών, λιμενικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί, αποτέλεσαν αναμφίβολα μία από τις πλέον ιδιάζουσες μορφές τεχνικών έργων στο κρητικό τοπίο, άμεσα συνυφασμένα με την τοπική μικροϊστορία και γεωμορφολογία. Σήμερα παραμένουν άγνωστα αυτά τα μνημεία βιομηχανικής αρχαιολογίας, αναμένοντας τη διάσωση και ανάδειξή τους.

Στο 12ο Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο που έλαβε χώρα στο Ηράκλειο στις 21-25 Σεπτεμβρίου 2016, έγινε μία πρώτη καταγραφή και ταξινόμησή τους, η οποία είναι διαθέσιμη στην ψηφιακή έκδοση των Πρακτικών του συνεδρίου αυτού:

Προβολή βιντεοσκοπημένης ανακοίνωσης στο συνέδριο "Κρητικός Πόλεμος, άγνωστες πτυχές"

Όσοι δεν είχαν την ευκαιρία να παρευρεθούν στην ανακοίνωση του κ. Δρακάκη στις 02.11.2019 στο συνέδριο "Κρητικός Πόλεμος, άγνωστες πτυχές" στο Ηράκλειο, μπορούν να το παρακολουθήσουν σε αυτό το βίντεο μέσα από το κανάλι της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης στο Youtube:

"Μνήμες και πολιτισμικές πρακτικές της ομάδας Ναυτοπροσκόπων Ηρακλείου Κρήτης" - περίληψη

Ο επίκουρος καθηγητής Αρχειονομίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Μανόλης Δρακάκης, παρουσίασε το προηγούμενο Σάββατο στην 5η Συνάντηση των Αρχαιολογικών Διαλόγων "ΘαλασσοΓεωγραφίες: Ρότες, Ροές, Δίκτυα", μια πρώτη προσέγγιση της ερευνητικής συνεργασίας με την Ένωση Παλαιών Προσκόπων Ηρακλείου στην ανακοίνωση: Μανόλης Δρακάκης - Βαγγέλης Χαριτόπουλος, "Μνήμες και πολιτισμικές πρακτικές της ομάδας Ναυτοπροσκόπων Ηρακλείου Κρήτης".

Με αφορμή τη σημερινή Διεθνή Ημέρα Αρχείων 2019